ریزش مو و علل آن

0 25

ریزش مو و علل آن:

 

طاسی سر با الگوی مردانه (آلوپسی آندروژنتیک)

موهای پرپشت و خوش حالت نشانه جوانی و زیبایی است. کسی که دچار عارضه طاسی شده ظاهر شاداب و باطراوت ندارد و اغلب مسن تر از هم سن و سال های خود به نظر می رسد. معمولا دوستان و آشنایان قضاوت مثبتی درباره افراد طاس ندارند و حتی ممکن است آنان را مورد تمسخر قرار دهند. خیلی از اوقات جوانی که از ریزش مو رنج می برد حس شرم یا خشم داشته روابط اجتماعی خود را بسیار محدود می کند و حتی افسرده و گوشه گیر می شود. طاسی سر وضعیت نامطلوبی است که اگر درمان (درمان طبی+کاشت موی طبیعی) نشود تا آخر عمر به اعتماد به نفس فرد لطمه می زند.

شایع ترین نوع(۹۵%) ریزش مو در آقایان و خانم ها، آلوپسی آندروژنتیک یا طاسی سر با طرح مردانه است. شیوع ریزش مو با طرح مردانه در آقایان خیلی بیشتر از خانم ها است. تقریبا ۲۵% از مردان تا ۳۰ سالگی، نیمی از مردان تا ۴۹ سالگی و ۸۰ % از مردان در سن ۸۰ سالگی درجاتی از طاسی سر را تجربه می کنند. شیوع طاسی در نژادهای مختلف یکسان نیست مثلا در نژاد قفقازی شایع تر از نژاد آسیایی یا آفریقایی است.

در آلوپسی آندروژنتیک فولیکول های مو رفته رفته کوتاه تر می شود

فردی که ژن طاسی را به ارث برده است تحت تاثیرهورمون های مردانه یا آندروژن ها دچار ریزش مو یا طاسی سر می شود. معمولا شروع بیماری از سن بلوغ و نوجوانی است زیرا در سن بلوغ میزان هورمون های مردانه در بدن به شدت افزایش می یابد. در این بیماری پیاز موها یا ریشه مو ها سال به سال ضعیف تر و کوچک ترمی شود و رفته رفته موهای سر نازک تر و کوتاه ترمی شوند. کاهش حجم موها باعث می شود پوست سر دیده شود. درنهایت فولیکول های مو کاملا از بین می رود و پرزهای بسیار نازک و کوتاه و کم رنگ جایگزین موهای ضخیم و بلند و پررنگ می شود(پدیده مینیاتوری شدن). ناحیه ای از سر که فولیکول های موی آن کاملا ازبین رفته طاس یا کچل می شود. هورمون مردانه باعث بزرگ شدن غدد چربی پوست نیز می شود به همین دلیل افرادی که طاسی سر دارند معمولا پوست و موی چرب دارند.

طاسی سر عارضه پیشرونده ای است، از سن ۱۵-۲۵ سالگی شروع می شود و سال به سال گسترش می یابد و تا پایان عمر ادامه دارد. معمولا در دهه ۲۰-۳۰ سالگی شدت ریزش مو ها بیشتر است و پس از آن با شدت کمتر ادامه می یابد. سرعت ریزش موها در یک دوره هایی بیشتر و دریک دوره هایی کمتر است و حتی یک مدت متوقف می شود و بعد از آن دوباره شدت پیدا می کند. گاهی سرعت ریزش موها در بعضی از فصول سال بیشتر می شود.

معمولا روند طاسی از جلوی سر شروع می شود. به تدریج موهای جلوی سر کم پشت شده و خط رویش مو در پیشانی بالاتر می رود. ممکن است موها از وسط سر نیز کاهش یابند و در نهایت نواحی فاقد مو به هم پیوسته و کل سر طاس شود. البته موهای پشت سر تحت تاثیر هورمون مردانه قرار نمی گیرند و نمی ریزند(مگر در مرحله VII طاسی).

ثابت شده است که طاسی سر مردانه تنها تحت تاثیر ۲ عامل ژنتیک و هورمون های مردانه بروز می کند و مسائل دیگر از قبیل کم بودن میزان جریان خون پوست سر ،استرس یا کار فکری زیاد ، استفاده طولانی از کلاه و زیاد بودن میل جنسی شخص تاثیری در ایجاد و پیشرفت این عارضه ندارد.

۱-نقش ژنتیک در ریزش مو و طاسی سر مردانه

طاسی سر منشا ژنتیکی دارد و معمولا چند نفر از اعضای خانواده را مبتلا می کند. دوقلوهای تک تخمکی(همسان) در ۸۰-۹۰ درصد موارد هم زمان طاس می شوند. در گذشته تصور می شد تنها یک ژن در بروز طاسی نقش دارد و به صورت اتوزومال غالب از پدر به ارث می رسد. امروزه محققین متوجه شده اند چند ژن در بروز طاسی نقش دارد ولی ژن های مربوطه و نحوه انتقال آنها از نسلی به نسل دیگر هنوز مشخص نیست. یکی از ژن های مهم طاسی، ژن گیرنده تستوسترون است که برروی کروموزوم X قرار دارد و از طریق مادر به ارث می رسد. ثابت شده است وجود گیرنده تستوسترون در ریشه مو موجب ریزش مو و طاسی سر مردانه می شود.

نکته جالب این است که ۲۰ درصد از افرادی که طاسی سر مردانه دارند هیچ گونه سابقه طاسی در خانواده پدری یا مادری ندارند و برعکس افرادی هستند که پدر یا عموی طاس دارند و لی خودشان ریزش مو یا طاسی سر ندارند( زیرا ژن های طاسی را به ارث برده اند ولی ژنها امکان بروز پیدا نکرده اند.)

کلیه خصوصیات مربوط به طاسی از قبیل سن شروع طاسی، شدت ریزش موها، سیر پیشرفت طاسی و بالاخره وسعت طاسی توسط ژن ها کنترل می شود به طوری که برخی مردان در عرض چند سال به طاسی کامل رسیده در حالی که سایرین تا آخر عمر طاس نمی شوند.

اگر در آینده ژن های طاسی شناخته شوند می توان نقشه ژنتیک نوجوانان را تهیه کرده و پس از حذف یا اصلاح ژن های طاسی از طریق ژن درمانی مشکل ریزش مو و طاسی سر را به طور کامل حل کرد.

۲-نقش هورمون های مردانه در ریزش مو و طاسی سر مردانه

نقش هورمون های جنسی مردانه در بروز طاسی سر از دیرباز شناخته شده است. تستوسترون مهم ترین هورمون جنسی مردانه است و از بیضه ها ترشح می شود. میزان ترشح این هورمون در سن بلوغ به شدت افزایش می یابد. تستوسترون از طریق جریان خون به فولیکول های مو رسیده و توسط آنزیم ۵ -آلفا -ردوکتاز به دی هیدروتسوسترون DHT تبدیل می شود. DHT به گیرنده های تستوسترون بر روی سلول های ریشه مو متصل شده و موجب تغییراتی در فولیکول مو می شود که به ضعیف و نازک شدن موها و بالاخره پژمرده شدن و از دست رفتن پیاز مو منجر می شود.

تاثیر هورمون مردانه بر روی سیکل رشد مو

دوره زندگی موهای انسان از ۳ مرحله آناژن(مرحله رشد فعال)، کاتاژن و تلوژن(مرحله استراحت) تشکیل شده است. به طور طبیعی مرحله رشد موهای سر طولانی (۲تا ۷سال) و مرحله استراحت موها کوتاه است( ۳ ماه ). ۹۰% از موهای سر در مرحله رشد هستند. درطاسی سر مردانه هورمون تستوسترون موجب کوتاه شدن مرحله رشد موها و طولانی شدن مرحله استراحت مو ها می شود. درنتیجه رفته رفته موهای سر کوتاه تر و نازک تر می شوند و درنهایت به صورت پرز درمی آیند.

سایر علل مهم ریزش مو

وقتی ریزش مو به صورت ناگهانی شروع می شود علت آن ممکن است کم کاری تیرویید، کمبود آهن، رژیم غذایی نامناسب، زایمان یا سقط، مصرف بعضی از داروها، جراحی بزرگ با بیهوشی عمومی طولانی، تب بالا و سایر علل باشد که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد. در این موارد موهای سر به خصوص در ناحیه گیجگاه کم پشت می شود. گاهی بیش از ۳۰۰ تار مو در روز می ریزد و بیمار مضطرب با یک کیسه پر از مو به مطب مراجعه می کند. خوشبختانه این موارد با درمان اختصاصی برگشت پذیرند و معمولا نیازی به کاشت موی طبیعی نیست. در ادامه به طور خلاصه دلایل ریزش مو بیان می شود:

کم کاری تیرویید

ممکن است اولین یا تنها علامت کم کاری غده تیرویید ریزش مو باشد. البته معمولا بیماران از افزایش وزن، افسردگی، کاهش انرژی، خستگی، عدم تحمل سرما و یبوست هم رنج می برند. کم کاری تیرویید با آزمایش خون تشخیص داده می شود. در آزمایش خون میزان هورمونTSH بالا رفته و میزان هورمون T4طبیعی است یا کاهش یافته است.

معمولا با تجویز تیروکسین علائم بیماری برطرف می شود و موها ظرف چند ماه به حالت اول برمی گردند. اگر کم کاری تیرویید خیلی طول کشیده باشد ممکن است فولیکول های مو از بین رود و به درمان دارویی جواب ندهد، در این صورت بیمار نیاز به کاشت مو خواهد داشت.

کمبود آهن

کمبود آهن در ۷۰% از خانم هایی که ریزش مو دارند دیده می شوند. کمبود آهن حتی بدون ایجاد کم خونی باعث ریزش مو می شود. خیلی از اوقات خانم ها هم زمان ریزش مو با طرح مردانه و ریزش موی ناشی از کمبود آهن دارند. اگر در آزمایش خون میزان فریتین کمتر از ۷۰ng/ml باشد تجویز قرص آهن مفید خواهد بود.

علل کمبود آهن در بدن:

۱- کاهش مصرف غذاهای حاوی آهن (رژیم غذایی نادرست، رژیم گیاه خواری)

۲- افزایش نیاز بدن به آهن (در دوران بارداری، خونریزی شدید در عادت ماهانه، اهدای خون مکرر، در سنین رشد سریع، وجود انگل در بدن مثل کرم قلاب دار)

۳- کاهش جذب آهن از دستگاه گوارش (بیماری های معده و روده، مصرف زیاد آنتی اسید ها، جذب آهسته آهن به دلایل ژنتیکی)

رژیم غذایی سخت/سوتغذیه

افرادی که رژیم غذایی ناسالم دارند و به سرعت وزن کم می کنند دچار ریزش مو می شوند. دریافت بسیار کم کالری (کمتر از ۱۰۰۰ کالری در روز ) باعث توقف رشد موها و ریزش مو می شود. همچنین رژیم غذایی متشکل از سالاد و میوه که فاقد پروتئین است باعث ریزش مو می شود. با افزودن مقدار کمی پروتئین وضعیت موها بهبود می یابد. در کشورهای در حال توسعه ریزش مو در کودکان مبتلا به سوتغذیه شایع است.

بعد از زایمان یا سقط

در دوران بارداری در اثر افزایش میزان هورمون استروژن در بدن، فاز رشد موهای سر (آناژن) طولانی تر شده و درصد موهای آناژن از ۸۴% در سه ماهه اول بارداری به %۹۴ در سه ماه سوم بارداری می رسد. اما بعد از زایمان بدلیل کاهش میزان هورمون در بدن مادر موهای سر شروع به ریزش می کند. معمولا ۱-۴ ماه بعد از زایمان شدت ریزش موها افزایش می یابد. این نوع ریزش مو طاسی کامل ایجاد نمی کند، ۴-۱۲ ماه طول می کشد و بالاخره خود بخود و به طور کامل بهبود می یابد. به همین ترتیب خانم هایی که از قرص ضدبارداری استفاده می کنند ۲-۳ ماه بعد از قطع مصرف دارو دچار ریزش موی سر می شوند.

بیماری های داخلی

در نارسایی مزمن کلیه، موها خشک و شکننده و کم پشت می شود حتی ممکن است موهای بدن بریزد. ریزش مو دربیماری های کبدی (هپاتیت، سیروز، کبد چرب) هم دیده می شود. در بیماری های التهابی روده به خصوص بیماری کرون ریزش مو گزارش شده است. بیماران مبتلا به سوجذب که دفع مکرر مدفوع حجیم و کم رنگ دارند دچار ریزش مو می شوند. حتی ممکن است اولین نشانه بیماری هوچکین ریزش موهای سر باشد.

استرس

به نظر می رسد که استرس (اضطراب و افسردگی) از عوامل موثر بر ریزش مو است و می تواند موجب تسریع ریزش موی ارثی (ژنتیکی) شود. البته استرس بدون وجود ژن طاسی و تاثیر هورمون های مردانه به تنهایی نمی تواند موجب ریزش مو با طرح مردانه شود.

کمبود ویتامین D

ویتامین D در تکثیر و تمایز سلول های پوست و مو اهمیت دارد. کمبود ویتامین D باعث کم پشتی موها می شود. اگر در آزمایش خون میزان ویتامین D کم باشد با تجویز مکمل وضعیت موها بهبود می یابد.

کمبود زینک و سلنیم

زینک فاکتور ضروری برای فعلیت بسیاری از آنزیم ها است و کمبود آن باعث ریزش مو می شود. پروتئین های حاوی سلنیم نقش آنتی اکسیدان در پوست را دارند و کمبود سلنیم باعث اختلال در چرخه رشد موها می شود.

افزایش مصرف ویتامین A

زیاده روی در مصرف مولتی ویتامین های حاوی ویتامین A (بیش از ۵۰۰۰۰ واحد در روز ) باعث ریزش مو می شود. یکی از عوارض مصرف مشتقات ویتامین A(مثل قرص آکوتان) ریزش موها است.

ریزش مو بعد از عمل جراحی

بعد از جراحی های بزرگ که با بیهوشی عمومی طولانی مدت و خونریزی همراه است احتمال ریزش مو وجود دارد که خوشبختانه بعد از چند ماه بهبود می یابد.

ریزش موی ناشی از تب شدید

تب بالا باعث توقف رشد موها و ریزش مو ظرف ۸-۱۶ هفته می شود. ریزش مو ممکن است خیلی شدید باشد ولی طاسی کامل بوجود نمی آید. معمولا ریزش موی ناشی از تب ظرف چند ماه به طور کامل بهبود می یابد.

داروها

علاوه بر داروهای شیمی درمانی که باعث ریزش موهای سر می شوند مصرف خیلی از دارو های ساده تر نیز می تواند باعث ریزش مو شود:

داروهای ضد انعقاد خون(هپارین و وارفارین ) ، داروهای ضد تشنج (والپروات سدیم، کاربامازپین)

انواع داروهای ضد افسردگی (مانند آمی تریپتیلین، نورتریپتیلین، ماپروتیلین، فلوکستین، سرترالین)

داروهای ضد سایکوز (مانند هالوپریدول، الانزپین و رسپریدون)

داروهای پایین آورنده فشار خون (مانند بتا بلوکرها و کاپتوپریل )

کلشیسین (دارویی که در درمان نقرس تجویز می شود)

داروی ضد جوش آکوتان.
#مرکز_تخصصی_پوست_مو_دکتر_یکه_زارع

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.